Су агымын үлчәгәндә, плотиналар еш кына ачык каналларда су агымын үлчәгәндә гади һәм нәтиҗәле ысул буларак кулланыла. Плотина - су ага торган ачык канал киңлеге буенча урнашкан киртә. Плотина аша су агымын үлчәү юлы белән, вакыт берәмлегенә билгеле бер кисемтә мәйданы аша үтүче су күләме булган күләм агымын исәпләп була. Плотиналар аша күләм агымын исәпләү формулалары төрле инженерлык һәм әйләнә-тирә мохит кушымталарында су агымын аңлау һәм идарә итү өчен бик мөһим.
Суүткәргеч аша күләмле агым тизлеген исәпләү формуласы Бернулли тигезләмәсе принципларына нигезләнгән, ул агым буйлап төрле нокталарда сыеклыкның басымын, тизлеген һәм биеклеген бәйли. Суүткәргечләр өчен, калкулыктагы агым тизлеген калкулык өстендәге су биеклеге белән бәйләргә мөмкин, бу күләмле агым тизлеген исәпләргә мөмкинлек бирә.
Суүткәргеч аша күләм агымы тизлеге түбәндәгечә исәпләнә:
Q = C * L * H^(3/2)
Кайда:
Q = күләмле агым тизлеге (секундына куб метр)
C = плотинадан чыгару коэффициенты
L = дамба кыры озынлыгы
H = плотина түбәсеннән су биеклеге
Плотинаның чыгару коэффициенты (C) - плотинаның формасын, зурлыгын һәм агым үзенчәлекләрен тасвирлый торган үлчәмсез коэффициент. Ул эксперименталь рәвештә билгеләнә һәм плотина төренә һәм агым шартларына карап үзгәрә. Плотинаның кырый озынлыгы (L) һәм плотинаның кырый өстендәге су биеклеге (H) - урында үлчәнә торган физик үлчәмнәр.
Бу формуланы куллану өчен, C, L һәм H кыйммәтләрен үлчәү яки исәпләү юлы белән билгеләргә кирәк. Бу кыйммәтләр билгеле булгач, плотина аша күләм агымы тизлеген бу формула ярдәмендә исәпләп була. Шунысын да билгеләп үтәргә кирәк, бу формула плотинаның түбәсе аша суның тотрыклы, бердәм агымын фаразлый һәм турбулентлык яки ышкылу аркасында энергия югалтуларын исәпкә алмый.
Су бөгетләре аша күләмле агымны исәпләү формуласын аңлау су ресурсларын идарә итү, су басуларны контрольдә тоту һәм гидравлика инженериясе белән шөгыльләнүче инженерлар, гидрологлар һәм әйләнә-тирә мохит галимнәре өчен бик мөһим. Бөгетләр аша су агымын төгәл үлчәү һәм исәпләү юлы белән су бүлү, су басу фаразлары һәм әйләнә-тирә мохиткә йогынтыны бәяләү турында нигезле карарлар кабул итәргә мөмкин.
Кыскасы, плотиналар аша күләмле агымны исәпләү формулалары ачык каналлардагы су агымын санлаштыру өчен төп корал булып тора. Плотинаның су чыгару коэффициентын, плотинаның кырые озынлыгын һәм плотина өстендәге су биеклеген исәпкә алып, күләмле агым тизлеген югары төгәллек белән билгеләргә мөмкин. Бу формула төрле инженерлык һәм әйләнә-тирә мохит куллануларында мөһим роль уйный, су ресурсларын тотрыклы идарә итүгә һәм табигый экосистемаларны саклауга өлеш кертә.
Бастырылган вакыты: 2024 елның 26 мае